Duurzaamheid

Algemeen

In 2025 is in Oegstgeest verdere voortgang geboekt op het brede terrein van duurzaamheid, energietransitie en klimaatadaptatie. Er is gewerkt aan zowel beleidsontwikkeling als concrete uitvoering, in nauwe samenwerking met regionale partners. Tegelijkertijd wordt het jaar gekenmerkt door structurele belemmeringen, zoals netcongestie, en door tegenvallers, waaronder het stopzetten van het project in Poelgeest voor een duurzame warmtebron.

Energietransitie

Netcongestie
De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet heeft in 2025 nadrukkelijk invloed gehad op lokale ontwikkelingen. Nieuwe grootverbruikaansluitingen zijn in de regio stilgevallen, waardoor meerdere projecten op een wachtlijst zijn geplaatst. Dit raakt onder meer gemeentelijke voorzieningen en maatschappelijke functies.

In Holland Rijnland-verband is gezamenlijk de Actieagenda Energiesysteem en Netcongestie opgesteld. Hierin wordt ingezet op:

• beter inzicht in de impact van netcongestie op projecten,

• versnelling van netverzwaring via regionale samenwerking,

• slimmer gebruik van het bestaande net (netbewust bouwen en programmeren),

• prioritering via het provinciale energie-infrastructuurprogramma,

• lobby voor maatschappelijk prioriteren van projecten die bijdragen aan vermindering van netbelasting.

Landelijk is er een nieuw prioriteringskader vastgesteld waarbij maatschappelijke functies (zoals veiligheid en basisbehoeften) bepalend zijn voor toewijzing van netcapaciteit. Dit zorgt voor een meer onderbouwde verdeling, maar vergroot de onzekerheid voor minder concrete of langetermijnprojecten, zoals woningbouw in een vroege ontwikkelfase.

Daarnaast wordt kritisch gekeken naar de door Liander geschetste impact op netcongestie van verschillende warmteoplossingen. Om de juiste keuzes te maken in het warmteprogramma zijn we in dialoog met Liander om duidelijkheid over aannames en berekeningen van de verschillende warmteoplossingen in beeld te krijgen.

Energiebesparing en isolatie
De isolatieaanpak is in 2025 voortgezet via de subsidieregeling Isolerende Maatregelen (SIM), gefinancierd vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. De regeling is verbreed ten opzichte van voorgaande jaren, waardoor een grotere groep woningeigenaren in aanmerking komt. Hiermee is de isolatie van bestaande woningen verder versneld en is aanvullend budget aangevraagd voor voortzetting in 2026.

In 2025 hebben de energiecoaches gedurende het hele jaar 56 gratis adviezen gegeven. Zij hebben inwoners ondersteund met onafhankelijk advies over energiebesparing, isolatie en warmtepompen. Ook hebben zij verschillende verdiepende trainingen gevolgd om hun kennis te versterken.

VvE-aanpak
In 2025 is voor de begeleiding en ondersteuning van verduurzaming van VvE's in Oegstgeest, gekozen voor een tijdelijke aanpak met directe ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie. Er zijn zes VvE’s bezocht en geadviseerd en daarnaast is met een aantal andere VvE’s per mail contact geweest. Uit de gesprekken en bezoeken zijn diverse obstakels naar voren komen die verduurzaming voor VvE’s uitdagend maken, bij oudere complexen is verduurzaming sterk verweven met groot onderhoud. Hier gaat verduurzaming vaak samen met ingrijpend collectief gebouwonderhoud en kwaliteitsverbetering. Daarnaast speelt bij veel VvE’s dat niet alle eigenaren hogere servicekosten kunnen dragen om verduurzamende stappen mogelijk te maken.

Soortenmanagementplan (SMP)

In 2025 is gestart met veldonderzoek naar beschermde gebouwbewonende diersoorten. De uitkomsten worden verwerkt in een soortenmanagementplan (SMP). Dit plan moet het mogelijk maken om isolatie- en renovatiewerkzaamheden efficiënter te vergunnen, met behoud van biodiversiteit.

Uit het onderzoek blijkt dat Oegstgeest aantrekkelijk is voor meerdere soorten vleermuizen, waaronder ook meervleermuizen. Dit vraagt om aanvullend onderzoek en zorgvuldige inpassing van maatregelen. Het SMP en bijbehorende vergunningaanvraag wordt naar verwachting in 2026 voorgelegd bij de Omgevingsdienst Haaglanden.

Duurzame opwek

Zonne-energie
In 2025 is een concept “plan van aanpak zonne-energie" opgesteld. Hierin wordt het lokale potentieel voor opwek en realisatie in beeld gebracht, worden ambities richting 2030 en 2050 per doelgroep geconcretiseerd en worden acties benoemd om deze te realiseren.

De aangekondigde afbouw van de salderingsregeling en het invoeren van terugleverkosten zorgen voor langere terugverdientijden van zonnepanelen. Hierdoor neemt de investeringszekerheid af en wordt een afvlakking van de groei verwacht.

Een gemeentelijke collectieve inkoopactie is verkend maar bleek ten opzichte van bestaande landelijke collectieve inkoopacties (o.a. Vereniging Eigen Huis) niet tot een concurrerend aanbod te leiden. Wel wordt ingezet op goede informatievoorziening en het verkennen van nieuwe oplossingen, zoals thuisbatterijen. Hoewel deze tot de afschaffing van de salderingsregeling nog financieel uitdagend zijn, wordt verwacht dat zij al in 2026 een belangrijkere rol gaan spelen.

Buurtbatterij Poelgeest
Samen met regionale ondersteuning is de haalbaarheid van een buurtbatterij in Poelgeest onderzocht. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd, maar nog geen sluitende businesscase. Het initiatief wordt in 2026 verder verkend. Ook wordt naar de mogelijkheid van ‘energiedelen’ gekeken.

Warmtetransitie

Regionale samenwerking en warmtebedrijf
Binnen de Warmte Leidse Regio is in 2025 gewerkt aan de mogelijke oprichting van een regionaal publiek integraal warmtebedrijf, samen met zes gemeenten en twee publieke partners. Begin van het jaar is er met deze partijen een intentieovereenkomst getekend. Daaropvolgend zijn er in een intensief traject een aantal documenten opgesteld, zoals een globaal ontwerp voor het warmtebedrijf, een eerste globale businesscase, een samenwerkingsovereenkomst en concept Akte van oprichting en concept Aandeelhoudersovereenkomst. Op basis van onder andere deze documenten zijn bij alle raden wensen en bedenkingen opgehaald.

Aardwarmte Rijnland
Oegstgeest volgt samen met Katwijk de voortgang van het aardwarmte-initiatief in de Duin- en Bollenstreek. De ontwikkeling bevindt zich nog in een verkennende fase. Er wordt op dit moment gezocht naar een eerste geschikte proefboorlocatie. Daarnaast wordt er vanuit Aardwarmte Rijnland samen met de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen en Noordwijk verkend op welke manier zij de samenwerking verder kunnen vormgeven.

Warmteprogramma Oegstgeest
In 2025 is gestart met het opstellen van het warmteprogramma, dat richting geeft aan de warmtetransitie in de periode 2027–2035 als tussenstap naar een aardgasvrij 2050. In de vastgestelde startnotitie wordt aangegeven op welke manier het warmteprogramma wordt opgesteld en welke onderdelen er worden meegenomen en meegewogen. Daarnaast is in de startnotitie aangegeven welke uitgangspunten en randvoorwaarden de basis vormen voor verder uitwerking en besluitvorming.

Nieuw is dat naast warmte ook koude expliciet onderdeel uitmaakt van het programma, gezien de toenemende hitteproblematiek en de groeiende behoefte aan koeling. Het warmteprogramma moet uiterlijk eind 2027 worden vastgesteld. Voor gebieden die vóór 2035 richting aardgasvrij gaan, worden uitvoeringsplannen opgesteld.

Warmtenet Poelgeest
Na jaren van voorbereiding is in 2025 een initiatief gericht op verduurzaming van de bron van het warmtenet in Poelgeest door Vattenfall beëindigd. Het ging daarbij om het gebruikmaken van de nabijgelegen rioolwaterzuivering als duurzame bron voor het bestaande warmtenet. Vattenfall heeft aangegeven dat zij deze bron graag volledig zouden willen ontwikkelen en het willen invoeden in hun grotere bestaande net dat ook in Leiden en Leiderdorp ligt. Het stopzetten van het project heeft geleid tot verlies van toegekende subsidies en vertraging in de lokale warmtetransitie. De gemeente blijft in gesprek over mogelijke alternatieven en vervolgstappen.

Klimaatadaptatie en vergroening

In 2025 zijn diverse klimaatadaptieve maatregelen uitgevoerd in de openbare ruimte. Op een aantal plaatsen is verharding vervangen door groen, waterberging verbeterd en zijn natuurlijke oevers gerealiseerd. Ook is ingezet op toekomstbestendig bomenbeheer en ecologisch maaibeheer volgens vastgestelde richtlijnen. Daarnaast is een pilot uitgevoerd rond grondwaterbeheer in samenwerking met het waterschap, om beter inzicht te krijgen in de mogelijkheden om wateroverlast te beperken. Inwoners zijn actief betrokken via subsidies voor groene daken, regentonnen en geveltuinen, inzet van tuinklimaatcoaches en deelname aan het NK-tegelwippen. Deze aanpak draagt bij aan zowel fysieke vergroening als bewustwording.

Communicatie en participatie

De communicatie over duurzaamheid is in 2025 verder geprofessionaliseerd. Met behulp van een leefstijlenmodel wordt de communicatie beter afgestemd op verschillende doelgroepen. Via de Oegstgeester Courant, themapagina’s en nieuwsbrieven is aandacht besteed aan energiebesparing, klimaatadaptatie en de warmtetransitie.